27 maart t/m 14 augustus 2011 Synagogen in de mediene

Met een omvangrijke tentoonstelling brengt De Casteelse Poort het leven in beeld van de joden in de Nederlandse gewesten, met een speciaal accent op het joodse leven in Wageningen. “Synagogen in de mediene” toont tientallen prachtige foto´s van joodse gebedshuizen, voorwerpen uit de joodse eredienst en uit het joodse huishouden.

De expositie wordt op 27 maart 15.00 uur geopend door de voorzitter van de stichting Joods Erfgoed Wageningen, prof. Maurice Elzas; ze blijft staan t/m 14 augustus.

De tientallen foto´s van joodse synagogen in het hele land (behalve Amsterdam - in de mediene betekent zoiets als in de provincie) zijn gemaakt door de vermaarde fotograaf Willy Lindwer (1946). Hij heeft een groot aantal films, foto´s en boeken op zijn naam over joodse onderwerpen. In 1988 ontving hij een Internationale Emmy Award voor zijn film De laatste zeven maanden van Anne Frank en in  1993 kreeg hij een Gouden Kalf voor zijn documentaire over joodse oorlogspleegkinderen, Kind in twee werelden.
Van de afgebeelde synagogen is nog eenderde als zodanig in gebruik, de rest heeft allerlei herbestemmingen gevonden. De meeste synagogen werden gebouwd na 1796, het jaar van de zgn. burgerlijke gelijkstelling. Vanaf dat moment mochten joden zich door het hele land vrij vestigen.
 
Zichtbare herinneringen
Het Wageningse aandeel in de tentoonstelling gaat uit van de zichtbare herinneringen aan het joodse leven in deze stad. Het opvallendste voorbeeld is het monument De Levenspoort (Jetty Elzas, 2000) aan de Walstraat, recht tegenover de plek waar de synagoge stond. Deze werd in 1940 door Nederlands vuur vanaf de Grebbeberg verwoest. Verder is er beeld- en documentatiemateriaal over de voormalige en de huidige joodse begraafplaats. De eerste, gelegen tussen de Veerstraat en de Gen. Foulkesweg, is de oudste nog intact zijnde joodse begraafplaats in de mediene. Verder is er ook aandacht voor belangrijke joodse Wageningers zoals de grootgrondbezitter Jacob Marcus Rosenik. Hij bouwde de villa Nudenoord (1842) en kocht de restanten op van het kasteel van Wageningen.
 
Ten slotte documenteert de tentoonstelling ook feesten en gebruiken in het joodse privéleven. Het joodse geloof wordt vooral thuis in familiekring beleefd. De koosjere keuken is daarvan de alledaagse uiting.
 
Bij de samenstelling van dit Wageningse deel van de expositie heeft het museum zich laten adviseren door Ton Steenbergen. Hij is de initiatiefnemer van de stichting Joods Erfgoed Wageningen en auteur van een groot aantal publicaties over dit onderwerp. Met zijn boek ‘Een eerlijcke plaets’ heeft hij voor de praktisch uit Wageningen verdwenen joodse gemeenschap een blijvend monument willen oprichten. 
 

De voormalige Wageningse synagoge (maquette)

 

Inloggen   Zoeken