Week van de geschiedenis 2008

Bijna vergeten Lubbert Adolph Torck weer even helemaal in beeld

Lubbert Adolph Torck, wellicht de grootste Wageninger ooit, mag de stad – 250 jaar na zijn dood – weer even domineren. De man die zoveel voor Wageningen heeft betekend is praktisch uit het stadsgeheugen verdwenen, maar dat gaat nu veranderen. Een reeks van activiteiten brengt Torck weer even helemaal in beeld. Dat is te danken aan een gezamenlijk initiatief van het museum De Casteelse  Poort, de historische vereniging Oud Wageningen en de openbare bibliotheek, de bblthk.

De naam van Lubbert Adolph Torck wordt nauwelijks meer gehoord in Wageningen of het moest zijn als het om het parkje bij de gracht gaat dat een paar jaar geleden naar hem is genoemd. Ooit gonsde het in de stad van zijn naam. Hij had gezorgd voor verharding van de straten in de stad, hij liet straatverlichting aanleggen, plaatste her en der pompen voor zuiver drinkwater. De kerk werd mede door zijn drijven gerestaureerd, zijn vrouw schonk een nieuwe preekstoel. Hij verfraaide het stadhuis en bekroonde het met een schitterende Vrouwe Justitia. Maar bovenal bouwde hij een groot aantal statige huizen op en nabij het kasteelterrein en haalde rijke lieden over hier te komen wonen. Wageningen lag er in die dagen uitstekend bij en het volk vereerde Torck om zijn weldaden.

Maar Torck was tegelijk een gewiekste politicus en zakenman. Hij stapelde functie op functie: kasteelheer, burgemeester, landdrost van de Veluwe, lid van de Admiraliteit van Amsterdam en lid van de Raad van State in Den Haag., enzovoort, enzovoort. Uit al die functies haalde hij forse inkomens. Hij erfde niet alleen het kasteel van Wageningen, maar ook het veel imposantere Rosendael in Velp. En dan trouwde hij ook nog met een superrijke Amsterdamse weduwe. De Torck´s behoorden tot de allerrijkste families van het land.

Wageningen trouw

Ondanks zijn expansieve optreden in het hele land bleef Lubbert Adolph Torck het kleine stadje Wageningen trouw. Hij ging weliswaar uiteindelijk op Rosendael wonen, om niet te zeggen: resideren als een zonnekoning, maar hij wilde perse in Wageningen begraven worden: “in dat Wageningen”, aldus de dominee in zijn lijkrede, “waar de eerste en grootste banden van zijne liefde liggen, dat hij zoveel goeds gedaan heeft, dat tevoren niets was, maar dat nu welgesteld is, in dat Wageningen, dat alles wat het nu heeft, naast God aan onzen zaligen heer [Torck] voor ’t grootste gedeelte te danken heeft”.

Torcks graf is in de laatste oorlog met alle ander puin uit de kerk verwijderd. Van zijn kasteel zitten nog slechts wat resten onder de grond. Zijn trotse huizen zijn afgebrand, uitgewoond of tot appartementengebouw omgetoverd. Zijn laatste stenen pomp is niet zolang geleden stilletjes verdwenen. Gelukkig hebben we in het museum zijn bijbel nog.

Programma “Lubbert Adolph Torck in beeld!”

Op 16 oktober, de dag waarop Lubbert Adolph Torck in het jaar 1758 in de Grote Kerk op de Markt in Wageningen werd bijgezet, zal dat met een publieksbijeenkomst in de openbare bibliotheek om 20 uur worden herdacht. Er zullen voordrachten worden gehouden over Torck als bestuurder en politicus, als cultuurhistorisch erflater en als promotor van het achttiende-eeuwse Wageningen. Kaartjes zijn tevoren te verkrijgen à € 3 bij het museum, de bblthk en boekhandel Kniphorst. Deze kaartjes zijn tevens geldig voor een bezoek aan de vaste Torck-expositie in het museum.

Tegelijk verschijnt een boekje over Torck (“Een veelvermogend Wageninger”) van de hand van Leo Eppink en Jan van den Burg. Zij beschrijven Torcks Wageningse activiteiten tegen de achtergrond van zijn regionale en nationale optreden. Het boekje is te koop bij de Wageningse boek- en tijdschrifthandels, het museum en Oud-Wageningen.

Op woensdag 15 oktober en zaterdag 18 oktober starten om 14 uur vanaf het museum speciale stadswandelingen, waarbij vooral aandacht wordt besteed aan plekken in de stad die aan Torck herinneren. 

Op woensdag is er bovendien om 15 uur in de bblthk een verkleedmiddag voor kinderen. Zij kunnen zich dan in achttiende-eeuwse kleren steken. De mooist-verkleden komen op de website van de bblthk. En zaterdags is er om 15 uur bij het museum een vertelmiddag, waar Torck´s tijd in spannende verhalen zal herleven.

L.A. Torck, 1722 (anoniem), coll. Brantsen van de Zyp Stichting

 
 
Museum De Casteelse Poort bewaart de bijbel van Torck en toont verder maquettes en afbeeldingen van het kasteel en de middeleeuwse stad.
Inloggen   Zoeken